เช็คสินค้าแท้ปลอมยังไง รวม 5 วิธีตรวจสอบก่อนซื้อ ปี 2569

การเช็คสินค้าแท้ปลอมทำได้ด้วยตัวเองก่อนซื้อหรือก่อนเปิดใช้ โดยไม่ต้องพึ่งผู้เชี่ยวชาญ วิธีที่ใช้ได้จริงมี 5 วิธี ตั้งแต่สแกน QR Code กันปลอม บนกล่อง เช็คเลข อย. เช็คบาร์โค้ดด้วยแอป สังเกตแพ็กเกจกับราคา จนถึงเลือกซื้อจากช่องทางทางการ แต่ละวิธีให้ความมั่นใจไม่เท่ากัน และมีจุดที่ของปลอมหลอกผ่านได้ต่างกัน บทความนี้แจกแจงทีละวิธี พร้อมตารางเปรียบเทียบว่ากรณีไหนควรใช้วิธีไหน

ทำไมต้องเช็คสินค้าแท้ปลอมก่อนซื้อ

สินค้าปลอมในไทยไม่ได้จำกัดอยู่ที่สินค้าแบรนด์เนมอีกต่อไป หมวดที่ถูกปลอมมากที่สุดคือของที่ใช้กับร่างกายโดยตรง ทั้งเครื่องสำอาง อาหารเสริม และของที่ความเสียหายสูงอย่างน้ำมันเครื่องกับอะไหล่รถ ของปลอมยุคนี้เลียนแบบทั้งกล่อง ฉลาก โลโก้ และพิมพ์เลข อย. ของสินค้าจริงลงบนฉลากตัวเอง การดูด้วยตาอย่างเดียวจึงแยกไม่ออก โดยเฉพาะเมื่อซื้อผ่านมาร์เก็ตเพลสหรือไลฟ์ขายของที่จับสินค้าจริงไม่ได้ก่อนจ่ายเงิน

ความเสี่ยงไม่ได้จบที่เสียเงินฟรี เครื่องสำอางปลอมหลายคดีตรวจพบสารต้องห้ามอย่างปรอทและสเตียรอยด์ ส่วนน้ำมันเครื่องปลอมทำเครื่องยนต์สึกหรอเร็วกว่าปกติหลายเท่า การใช้เวลาเช็คไม่ถึงนาทีก่อนเปิดใช้จึงคุ้มกว่าการตามแก้ทีหลังเสมอ

วิธีที่ 1: สแกน QR Code กันปลอมข้างกล่อง — เร็วและแม่นที่สุด

แบรนด์ที่จริงจังกับปัญหาของปลอมจะติดสติ๊กเกอร์ QR Code กันปลอมบนกล่อง ใต้ฝา หรือบนตัวสินค้า จุดสำคัญที่ทำให้วิธีนี้ต่างจากการสแกน QR ทั่วไปคือ รหัสของแต่ละชิ้นไม่ซ้ำกัน เปรียบเหมือนลายนิ้วมือของสินค้าชิ้นนั้น เมื่อสแกนแล้วระบบจะเทียบรหัสกับฐานข้อมูลของแบรนด์ และตอบทันทีว่ารหัสนี้เป็นของจริงหรือไม่ เคยถูกสแกนไปแล้วกี่ครั้ง

จุดที่ต้องสังเกตคือผลการสแกน ถ้าขึ้นว่ารหัสถูกต้องและเป็นการตรวจสอบครั้งแรก แปลว่าชิ้นที่ถืออยู่มาจากแบรนด์จริง แต่ถ้าขึ้นว่ารหัสนี้ถูกตรวจสอบไปแล้วทั้งที่คุณเพิ่งแกะกล่อง มีโอกาสที่สติ๊กเกอร์ถูกคัดลอกมาจากสินค้าชิ้นอื่น ควรหยุดใช้แล้วติดต่อแบรนด์ก่อน

อีกชั้นที่เพิ่มความมั่นใจได้คือการตรวจสอบผ่าน LINE OA ของแบรนด์แทนการสแกนตรง เพราะเว็บที่เด้งขึ้นจากการสแกนอาจเป็นหน้าที่ผู้ปลอมทำเลียนแบบขึ้นมาพร้อมของปลอมก็ได้ การเปิด LINE OA ทางการของแบรนด์ กดเมนูตรวจสอบสินค้า แล้วกรอกรหัสบนสติ๊กเกอร์ เป็นการเริ่มจากช่องทางที่ยืนยันตัวตนแบรนด์แล้ว จึงตัดปัญหาเว็บปลอมออกทั้งหมด ระบบลักษณะนี้คือสิ่งที่ ระบบ QR Code กันปลอม ของ FoundcodeCRM ให้แบรนด์นำไปติดบนสินค้าของตัวเอง

วิธีที่ 2: เช็คเลข อย. กับเว็บตรวจสอบของ อย.

ผลิตภัณฑ์อาหาร ยา เครื่องสำอาง และอาหารเสริมที่ขายในไทยต้องมีเลขจดแจ้งหรือเลขสารบบอาหารบนฉลาก เช็คได้เองตามขั้นตอนนี้

• หาเลข อย. บนฉลาก เครื่องสำอางเป็นเลขจดแจ้ง 10 หลัก อาหารเป็นเลขสารบบ 13 หลัก
• เข้าเว็บตรวจสอบผลิตภัณฑ์ของ อย. ที่ pertento.fda.moph.go.th หรือค้นว่า ตรวจสอบเลข อย.
• กรอกเลขแล้วเทียบผล ชื่อผลิตภัณฑ์และผู้ผลิตต้องตรงกับฉลากทุกตัวอักษร
• ถ้าเลขไม่พบในระบบ หรือพบแต่เป็นชื่อผลิตภัณฑ์อื่น ให้สงสัยไว้ก่อนว่าเป็นของปลอมหรือสวมเลข

ข้อจำกัดที่ต้องรู้คือ เลข อย. ยืนยันได้แค่ว่าเลขนั้นถูกออกให้ผลิตภัณฑ์ใด แต่ยืนยันไม่ได้ว่ากล่องที่ถืออยู่ถูกผลิตภายใต้เลขนั้นจริง ที่ผ่านมามีคดีที่ของปลอมพิมพ์เลข อย. ของแบรนด์ที่จดทะเบียนถูกต้องลงบนฉลากตัวเอง คนที่เช็คเลขแล้วเจอข้อมูลจริงจึงเข้าใจผิดว่าของตรงหน้าเป็นของแท้ เลข อย. จึงควรเป็นด่านแรก ไม่ใช่ด่านเดียว

วิธีที่ 3: เช็คบาร์โค้ดด้วยแอป

แอปสแกนบาร์โค้ดใช้ดูข้อมูลสินค้าได้ว่ารุ่นนี้ชื่ออะไร ผู้ผลิตคือใคร และจำหน่ายที่ประเทศไหน ถ้าสแกนแล้วไม่พบข้อมูลเลย หรือข้อมูลที่ขึ้นมาไม่ตรงกับสินค้าตรงหน้า นั่นเป็นสัญญาณเตือนที่ชัดเจน

สิ่งที่แอปบาร์โค้ดทำไม่ได้คือการยืนยันว่าชิ้นที่ถืออยู่เป็นของแท้ เพราะบาร์โค้ดเป็นรหัสเดียวกันทั้งรุ่น สินค้ารุ่นเดียวกันหนึ่งล้านชิ้นใช้บาร์โค้ดเดียวกันทั้งหมด ของปลอมจึงพิมพ์บาร์โค้ดตามได้ทันทีและสแกนขึ้นข้อมูลจริงทุกครั้ง ต่างจาก QR Code กันปลอมที่ออกรหัสไม่ซ้ำกันต่อชิ้น การเช็คบาร์โค้ดจึงใช้คัดกรองขั้นต้นได้ แต่สรุปผลแท้ปลอมไม่ได้

วิธีที่ 4: สังเกตแพ็กเกจ ฉลาก และราคาที่ผิดปกติ

ก่อนใช้เครื่องมือใดๆ การสังเกตด้วยตายังคัดกรองของปลอมเกรดต่ำออกได้มาก จุดที่ของปลอมมักพลาดมีซ้ำๆ กัน

• ตัวสะกดบนฉลากผิด ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ หรือฟอนต์ไม่ตรงกับของแท้ที่เคยใช้
• งานพิมพ์หยาบ สีเพี้ยน ขอบภาพแตก เมื่อเทียบกับกล่องของแท้ที่พิมพ์คมชัด
• ซีล ฝา หรือสติ๊กเกอร์ปิดกล่องหลวม มีร่องรอยแกะแล้วปิดใหม่
• เนื้อสัมผัส กลิ่น หรือสีของตัวสินค้าต่างจากที่เคยใช้ ทั้งที่เป็นรุ่นเดียวกัน
• ราคาถูกกว่าราคาตลาดมากผิดปกติ เช่น ลด 60 ถึง 70 เปอร์เซ็นต์ตลอดทั้งปีโดยไม่มีเหตุผล

ราคาเป็นตัวกรองที่แรงที่สุดในลิสต์นี้ ของแท้มีต้นทุนการผลิตและช่องทางจำหน่ายที่กดราคาลงได้จำกัด ราคาที่ต่ำเกินจริงต่อเนื่องมักแปลว่าของล็อตนั้นไม่ได้มาจากช่องทางของแบรนด์

วิธีที่ 5: ซื้อจากตัวแทนจำหน่ายหรือร้านทางการเท่านั้น

วิธีป้องกันที่ต้นทางคือการเลือกช่องทางซื้อก่อนเลือกราคา แบรนด์ส่วนใหญ่ประกาศรายชื่อตัวแทนจำหน่ายทางการไว้บนเว็บไซต์ หรือใน LINE OA ของแบรนด์ ถ้าซื้อผ่านมาร์เก็ตเพลสให้เลือกร้านที่ติดป้าย Official Store หรือ Flagship ของแบรนด์โดยตรง ไม่ใช่ร้านค้าทั่วไปที่ขายสินค้าแบรนด์เดียวกันในราคาถูกกว่า

กรณีที่อยากซื้อจากผู้ขายรายย่อย ให้เช็คกับแบรนด์ก่อนว่าร้านนั้นอยู่ในรายชื่อตัวแทนหรือไม่ แบรนด์ที่มีระบบตัวแทนชัดเจนตอบคำถามนี้ได้ทันทีจากช่องทางทางการ

เปรียบเทียบ 5 วิธีเช็คสินค้าแท้ปลอม

แต่ละวิธีตอบคำถามคนละระดับ ตารางนี้สรุปว่าวิธีไหนยืนยันได้ถึงระดับชิ้น และวิธีไหนเป็นแค่การคัดกรอง

ในทางปฏิบัติ ใช้ร่วมกันอย่างน้อยสองวิธี เช่น ซื้อจากร้านทางการแล้วสแกน QR ยืนยันอีกครั้งตอนรับของ ความเสี่ยงจะเหลือน้อยมาก

วิธีเช็คสินค้าแท้ปลอมแยกตามหมวดสินค้า

แต่ละหมวดมีจุดที่ของปลอมชอบซ่อนต่างกัน อ่านวิธีเช็คเชิงลึกของหมวดที่เกี่ยวข้องได้จากหน้าเหล่านี้

• เครื่องสำอางและสกินแคร์ — เช็คเลขจดแจ้งคู่กับรหัสรายชิ้น เพราะเลขจดแจ้งถูกพิมพ์ตามได้ อ่านต่อที่ ระบบ QR Code กันปลอมเครื่องสำอาง
• อาหารเสริม — หมวดที่ปลอมแล้วอันตรายที่สุดเพราะเป็นของกิน ดูวิธียืนยันรายกล่องที่ ระบบตรวจสอบอาหารเสริมของแท้
• น้ำมันเครื่อง — ระวังกระป๋องจริงถูกนำกลับมาบรรจุใหม่ อ่านวิธีสังเกตและเคสจับจริงในไทยที่ น้ำมันเครื่องปลอม วิธีเช็คของแท้ และ ระบบป้องกันน้ำมันเครื่องปลอม
• อะไหล่รถยนต์ — ของเทียมสวมกล่องแบรนด์พบบ่อยที่สุด ให้ร้านหรือช่างตรวจสอบก่อนติดตั้ง รายละเอียดที่ ระบบป้องกันอะไหล่ปลอม

เจอสินค้าปลอมแล้วต้องทำยังไง

อย่าทิ้งสินค้าและหลักฐานการซื้อ ทั้งสองอย่างจำเป็นต่อการดำเนินการทุกช่องทาง ขั้นตอนละเอียดทั้งการขอเงินคืนและการแจ้งความอ่านได้ที่ ของปลอมแก้ยังไง คู่มือฉบับเต็ม

• อาหาร ยา เครื่องสำอาง อาหารเสริม — แจ้งสายด่วน อย. 1556
• สินค้าอุปโภคทั่วไป — แจ้ง สคบ. สายด่วน 1166
• ซื้อผ่านมาร์เก็ตเพลส — เปิดเรื่องขอคืนเงินในแพลตฟอร์ม แนบภาพสินค้าและผลการตรวจสอบ
• แจ้งแบรนด์ผ่านช่องทางทางการ — ข้อมูลจุดซื้อช่วยให้แบรนด์ตามไปจัดการต้นทางได้

สำหรับเจ้าของแบรนด์: ให้ลูกค้าเช็คของแท้ได้เองทุกชิ้น

ทุกวิธีในบทความนี้มีจุดอ่อนร่วมกันหนึ่งข้อ คือผู้บริโภคยืนยันระดับชิ้นไม่ได้เลยถ้าแบรนด์ไม่ได้เตรียมระบบไว้ให้ แบรนด์ที่ถูกปลอมบ่อยจึงเริ่มติดสติ๊กเกอร์รหัสไม่ซ้ำรายชิ้นบนสินค้า ให้ลูกค้าสแกนเช็คผ่าน LINE ได้ทันทีโดยไม่ต้องโหลดแอป และระบบแจ้งเตือนแบรนด์อัตโนมัติเมื่อรหัสถูกสแกนซ้ำผิดปกติ ระบบ QR Code กันปลอม ของ FoundcodeCRM เริ่มต้นที่ 1,000 บาท และใช้ได้ตั้งแต่แบรนด์ SME จนถึงโรงงาน

คำถามที่พบบ่อยเรื่องการเช็คสินค้าแท้ปลอม

เช็คสินค้าแท้ปลอมด้วยเลข อย. อย่างเดียวพอไหม

ไม่พอ เลข อย. ยืนยันได้แค่ว่าเลขนั้นมีอยู่จริงในระบบและออกให้ผลิตภัณฑ์ใด แต่ของปลอมพิมพ์เลข อย. ของสินค้าที่จดทะเบียนถูกต้องลงบนฉลากตัวเองได้ ควรใช้เลข อย. ร่วมกับวิธีอื่น เช่น สแกน QR Code กันปลอมรายชิ้น หรือเช็คแหล่งที่ซื้อ

สแกน QR แล้วขึ้นว่ารหัสนี้ถูกตรวจสอบแล้ว หมายความว่าอะไร

หมายความว่ารหัสนั้นเคยถูกสแกนยืนยันไปก่อนหน้า ถ้าคุณเป็นคนแรกที่แกะกล่องแล้วเจอข้อความนี้ มีโอกาสที่สติ๊กเกอร์ถูกคัดลอกมาจากสินค้าชิ้นอื่น ควรติดต่อแบรนด์ผ่านช่องทางทางการก่อนใช้สินค้า

แอปเช็คบาร์โค้ดบอกได้ไหมว่าสินค้าเป็นของแท้

บอกได้แค่ข้อมูลของสินค้ารุ่นนั้น เช่น ชื่อ ผู้ผลิต และแหล่งจำหน่าย เพราะบาร์โค้ดเป็นรหัสเดียวกันทั้งรุ่น ของปลอมพิมพ์บาร์โค้ดตามได้ทันที การยืนยันรายชิ้นต้องใช้รหัสที่ไม่ซ้ำกันต่อชิ้นอย่าง QR Code กันปลอม

เจอสินค้าปลอมต้องแจ้งใคร

แจ้งสายด่วน อย. 1556 สำหรับอาหาร ยา และเครื่องสำอาง แจ้ง สคบ. 1166 สำหรับสินค้าอุปโภคทั่วไป และแจ้งแบรนด์ผ่านช่องทางทางการเพื่อให้ตรวจสอบต้นทาง ถ้าซื้อผ่านมาร์เก็ตเพลสให้เปิดเรื่องขอคืนเงินพร้อมแนบหลักฐาน

อ่านต่อเรื่องระบบกันปลอมฝั่งแบรนด์ได้ที่ ระบบสแกนเช็คของแท้ด้วย QR Code สำหรับแบรนด์ไทย และ ระบบกันสินค้าปลอม เลือกยังไง